Polyfonie was vanaf het begin een crisis-repertoire, vaak gehekeld als monsterlijk en tegennatuurlijk. De kritische en afkeurende discours over polyfonie zijn even oud als het geschreven repertoire zelf. Kerkgeleerden en theologen hebben vanaf de 12de eeuw polyfonie veroordeeld in bewoordingen die het lichamelijke genot moeten beteugelen die polyfonie opwekt zowel bij haar uitvoerders als toehoorders, maar het merkwaardige is dat die veroordelende bewoordingen, bijvoorbeeld die van Aelred van Rievaulx, John van Salisbury of Alain de Lille, zelf overlopen van genotzucht. Polyfonie werd ook steevast geassocieerd met zogenaamde seksuele aberraties en tegennatuurlijke handelingen.
Die ambigue status van polyfonie heeft eerder bijgedragen aan haar voortbestaan en ontwikkeling. Vanaf de 13de en vooral 14de eeuw gingen componisten die zogenaamde tegennatuurlijke creatie uit het niets, een soort omgekeerde of mislukte alchemie, zelf conceptualiseren in hun eigen polyfone creaties. Machaut schrijft een werk dat zowel van voren naar achter als retrograde kan worden uitgevoerd. Philippe de Vitry schrijft zelf-referentiële werken die hun eigen concipiëring beschrijven in de gezongen tekst. Hun leerlingen en volgelingen gaan nog een stap verder met het integreren van de veroordelingen van corruptie en decadentie in de muziek en tekst van hun eigen polyfone composities.
Vanaf de 14de eeuw met de ars nova en ars subtilior wordt deze tendens op de spits gedreven en integreren componisten die kritiek op de polyfonie rechtstreeks in hun werken, die worden gekenmerkt door een bijna aberrante zelf-referentie en mise-en-abyme.
“Contre nature” verwijst naar een zin uit het chanson “Or voit tout en aventure”van Guido de Lange: “nous faysons contre nature!” waarbij de zangers zich associëren met wat hun kunst publiekelijk en moreel onderuit haalt. De werken van Jacob Senleches, Mattheus de Sancto Johanne, Zacara da Teramo en Solage bewijzen dat we altijd al modern zijn geweest.
Het eindresultaat van het werk (en de première van dit nieuwe programma) wordt op 28 augustus gepresenteerd tijdens een concert voor het Antwerpse Laus Polyphoniae Festival. Aangezien het concert al een tijdje uitverkocht is, is een blik op de interne keuken van Graindelavoix en het werk van zo dichtbij te volgen, misschien wel het beste surrogaat.
Met Teodora Tommasi, Andrew Hallock, André Pérez, Albert Riera, Marius Peterson, Tomàs Maxé, Arnout Malfliet, Lluís Coll i Trulls, Floris De Rycker & Björn Schmelzer
Vrije inkom
